دو سال پس از برادرش عبداللّه ديده به جهان گشود و هنگام تولدش ، اميرالمومنين على عليه السلام فرمود : به ياد برادرم ، « عثمان بن مظعون » « 1 » او را « عثمان » ناميدم . وى چهار سال با پدر و چهارده سال با برادرش امام حسن عليه السلام و سى و سه سال با برادرش امام حسين عليه السلام زندگى كرد و مدت عمر او نيز سى و سه سال بود . « 2 » برخى مدت عمرش را 21 سال نوشته‌اند . « 3 » عثمان و برادرانش ( عباس و عبدالله و جعفر ) با وجود اين كه شمر به آنها امان داد نپذيرفتند و برادر خويش امام حسين عليه السلام را تنها نگذاردند « 4 » و روز عاشورا وقتى حضرت عباس عليه السلام كشته‌هاى فراوان خاندانش را مشاهده كرد به برادران مادرى خود كه از فرزندان حضرت على عليه السلام بودند فرمود : پدر و مادرم به فداى شما باد ! پيش برويد تا شما را بنگرم كه آنها با اقدامى شجاعانه به لشكر عمر سعد حمله كردند و سينه خويش را آماج تير و نيزه و شمشير قرار دادند . « 5 » برخى آورده‌اند : پس از عبدالله برادرش عثمان به ميدان رفت . « 6 » ولى اكثر مورخان آورده‌اند : وى پس از برادرش عمر بن على عليه السلام رهسپار ميدان شد و چنين رجز خواند : إِنّى انَا عُثْمانُ ذُو المَفاخِرِ * شَيْخى عَلِىٌّ ذُو الْفَعالِ الظّاهِرِ وَإِبْنُ عَّمِ النَّبِى الطّاهِرِ * أَخُو حُسَينٌ خَيْرَةُ الأَخائِرِ وَ سَيِّدُ الكُبّارِ وَ الأَصاغِرِ * بَعْدَ الَّرسوُلِ وَ الْوَصِىِّ النّاصِرِ « 7 » من عثمان صاحب افتخاراتم ، آقايم على عليه السلام است كه كارهاى نيكش آشكار و عموزادهء پيامبر

--> ( 1 ) . عثمان بن مظعون از صحابهء نيك و زاهدى بود كه پس از سيزده نفر اسلام آورد و دو بار هجرت كرد و در جنگ بدرشركت نمود و نخستين كسى بود كه پس از هجرت در مدينه در گذشت . وقتى از دنيا رفت پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم فرمود : رحمت خدا بر تو باد ! سپس خم شد و او را بوسيد . پس از بلند شدن چشمان آن حضرت صلى الله عليه و آله و سلم را گريان ديدند ، پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم بر وى نماز گزارد و او را در بقيع به خاك سپرد و گاه بر سر قبر او حاضر مىشد . ( ذخيرة الدارين ص 147 ؛ فرسان الهيجاء ج 1 ، ص 262 . ) ( 2 ) . ابصار العين ، ص 68 ، مركز الدراسات الاسلامية لحرس الثورة ؛ ذخيرة الدارين ، ص 147 . ( 3 ) . مقاتل الطالبيين ، ص 83 ، دارالمعرفة ؛ ناسخ التواريخ ، ج 2 ، ص 238 . ( 4 ) . انساب الاشراف ، ج 3 ، ص 391 ، دارالفكر ؛ عمدة الطالب ، ص 357 . ( 5 ) . مثير الاحزان ، ص 68 . ( 6 ) . ابصار العين ، ص 68 ، مركز الدراسات الاسلامية لحرس الثورة ؛ ذخيرة الدارين ، ص 147 . ( 7 ) . الفتوح ، ج 5 ، ص 206 . ر . ك مناقب آل ابى طالب ، ج 4 ، ص 116 ؛ مقتل الحسين خوارزمى ج 2 ، ص 29 ؛ ابصارالعين ، ص 68 ، مركز الدراسات الاسلامية لحرس الثورة ؛ ناسخ التواريخ ، ج 2 ، ص 238 .